عملکرد مبتنی بر شواهد

(Evidence based practice (EBP

----------------------------------- 

پزشکی مبتنی بر شواهد

(Evidence based medicine (EBM

 

 

بحث مفاهیم عملکرد و پزشکی مبتنی بر شواهد در گروه تلگرامی تدوین گایدلاین های فیزیوتراپی-قسمت اول

مدیران گروه:

فیزیوتراپیست مجید داستانی

فیزیوتراپیست حاتم قربانپور

فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار

ارائه کننده: فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار

 

عملکرد مبتنی بر شواهد (Evidence based practice)-قسمت دوم

 

 

 

 

پزشکی مبتنی بر شواهد (Evidence based medicine) زاییده شرایطی بوده است که در آن شکاف بین "پژوهش" و "ارائه مراقبت" هر روز عمیق تر می شد. به زبان ساده، فاصله افراد بالینی از کاربرد نتایج پژوهش ها در ارائه مراقبت ها هر روز بیشتر می شد. پزشکی یا طب مبتنی بر شواهد به منظور پر کردن این شکاف به وجود آمد.

 

همچنین پزشکی مدرن در برابر هجوم اطلاعات بخصوص در عصر ارتباطات و بدون امکان تجزیه و تحلیل تمامی مطالب منتشر شده قرار گرفته است که از یک طرف منبع مناسبی برای کلینیسین ها هستند و از طرفی دیگر ممکن است موجبات سردرگمی آنها را فراهم آورند.

بدین ترتیب لزوم ایجاد روش هایی مناسب در جستجو، ارزیابی، تجمیع و مرور داده های موجود و تولید داده های جدید بر اساس داده های قبلی و چگونگی بکارگیری آنها بیش از پیش ملموس می نماید.

 

چون پژوهش های معتبر و بی ارزش بسیار زیادی منتشر شده اند، قابل درک است که کلینیسین ها از بسیاری از این پژوهش ها بی اطلاع بوده و ابزاری برای ارزیابی آنها در اختیار نداشته باشند. از طرفی اغلب افراد نتایج کارهای پژوهشی خود را به طریقی منتشر می کنند که برای کادر درمانی پرمشغله به آسانی قابل دسترس نیست.

 

در سال ۱۹۷۲ اپیدمیولوژیست بریتانیایی به نام آرچی کاکرن (Archie cochrane) نشان داد که اغلب تصمیمات در انجام مراقبتهای پزشکی بر مرور طبقه بندی شده از تحقیقات موجود بالینی مبتنی نیستند. کاکرن پیشنهاد نمود که محققین و کلینسین ها بایستی به شکل بین المللی با همدیگر همکاری نمایند تا بتوانند تمامی کارآزمایی های بالینی موجود را به صورت طبقه بندی شده مرور نمایند.

 

دیوید ساکت (David sacket) و همکاران وی در 1996، واژه پزشکی مبتنی بر شواهد (EBM) را توضیح دادند و تعریف کنونی پزشکی مبتنی بر شواهد را چنین بیان نمودند:

"استفاده دقیق، روشن و عاقلانه از بهترین شواهد موجود برای تصمیم گیری در مورد مراقبت از بیماران و یا تلفیق بهترین شواهد به دست آمده از تحقیق با مهارت های کلینیکی و ارزش های بیمار".

 

لفظ پزشکی مبتنی بر شواهد (EBM) که عمدتاً به جای لفظ قدیمی تر اپیدمیولوژی بالین استفاده می شود هم اکنون تحت عنوان عملکرد مبتنی بر شواهد (Evidence based practice) نامیده می شود.

 

عملکرد مبتنی بر شواهد علاوه بر اینکه به زمینه های مختلف مراقبت های سلامت اشاره دارد، همچنین به روشن کردن اهمیت این نکته می پردازد که "شواهد موجودی" که ما در مورد آنها صحبت می کنیم شواهد تجربی هستند. در عمل، این شواهد یا به کار می آیند یا اصلاً کاربردی ندارند.

 

فرآیند پزشکی یا طب مبتنی بر شواهد یک فرآیند 5 مرحله ای است که مراحل آن عبارت  اند از:  

تنظیم یک سئوال بالینی قابل پاسخ دادن، جستجوی شواهد (مطالعات علمی) ، ارزیابی نقادانه شواهد، کاربرد شواهد و ارزیابی عملکرد.

 

 

طب مبتنی بر شواهد چیست و چه ضرورتی دارد؟

ساده ترین تعریفی که می توان از طب مبتنی بر شواهد ارائه داد عبارت است از: "استفاده از بهترین شواهد علمی موجود برای هدایت تصمیم گیری های بالینی."

 

تعریف ارائه شده یک تعریف ساده ولی قابل بسط می باشد. از بدو تولد طب مبتنی بر شواهد در اوایل دهه 1990 میلادی در دانشگاه مک مستر کانادا تاکنون، تعاریف بی شماری برای آن ارائه شده است. سازمان ها و افراد مختلف برای کاربردی کردن طب مبتنی بر شواهد، تعاریف خاصی را ارائه کرده اند که با وجود ظواهر متفاوت، اساساً تفاوت چندانی با هم ندارند.

 

مرور منابع و آثار علمی نشان می دهد که بین عملکرد افراد بالینی، اختلاف زیادی وجود دارد که منعکس کننده شکاف عمیق بین پژوهش و ارائه مراقبت ها می باشد. به عبارت دیگر، افراد بالینی برای ارائه مراقبت ها به حد کافی از نتایج پژوهش ها استفاده نمی کنند. می توان برای اثبات این ادعا، ده ها سند معتبر ارائه داد.

 

به طور اجمال، در بسیاری از موقعیت های بالینی، کارهایی را که نباید انجام دهیم، انجام می دهیم و در موقعیت های دیگر کارهایی را که باید انجام دهیم، انجام نمی دهیم. در بیشتر مواقع، شواهد علمی محکمی برای اثبات صحت تصمیمات بالینی خود نداریم و در اغلب موارد نمی توانیم اثبات کنیم که تصمیمات بالینی ما به نفع بیماران بوده اند یا خیر؟.

اگر در آنچه بیان شد تردید دارید در خلوت خود به دو سئوال زیر پاسخ دهید:

آیا می توانم برای همه تصمیمات بالینی خود شواهد علمی متقن ارائه دهم؟

آیا تصمیمات بالینی من مطابق آخرین یافته های علمی است؟

 

از طرف دیگر، با دو حقیقت بزرگ مواجه هستیم. اول این که دانش پزشکی با سرعت سرسام آوری افزایش می یابد. دوم این که دسترسی، ارزیابی و کاربرد اطلاعات پزشکی با استفاده از روش های سنتی عملاً مقدور نمی باشد. به عبارت دیگر، افراد بالینی برای اصلاح رویکرد سنتی خود به طبابت و ارائه مراقبت ها، به شدت نیازمند اطلاعات پزشکیِ به روز و به هنگام می باشند ولی در عمل نمی توانند از اطلاعات موجود به طور روزمره و در برخورد های روزانه با بیماران، استفاده کنند. سئوال این است که آیا روشی برای بهره مندی از دانش پزشکی موجود در ارائه بهتر و اثربخش تر مراقبت ها وجود دارد؟

پاسخ مثبت است و آن پزشکی مبتنی بر شواهد (EBM) است.

 

پزشکی مبتنی بر شواهد از میان انبوه اطلاعات پزشکی، شواهد محکم و متقنی را برای تصمیم گیری های بالینی فراهم می سازد. می دانید که ارائه هر مراقبت ممکن است شامل ده ها سئوال یا تصمیم گیری باشد و برای پاسخ به هر سئوال یا اتخاذ هر تصمیم، نیازمند اطلاعات یا شواهد علمی هستیم.

 

حال اگر بتوانیم در هر یک از موارد بالینی از شواهد علمی محکم استفاده کنیم، اختلاف عملکرد افراد بالینی و درنتیجه شکاف بین پژوهش و ارائه مراقبت ها از بین خواهد رفت. بنابراین، کاربرد شواهد علمی برای تصمیم گیری ها و اقدامات بالینی، صحت و اثربخشی تصمیمات و اقدامات بالینی ما را تضمین می کند.

 

فرآیند پزشکی مبتنی بر شواهد

پزشکی مبتنی بر شواهد یک فرآیند پنج مرحله ای است که مراحل آن عبارت اند از:

1- تنظم یک سئوال قابل پاسخ دادن

2- جستجوی شواهد

3- ارزیابی نقادانه شواهد

4- کاربرد شواهد

5- ارزیابی عملکرد

 

نگاهی گذرا به مراحل فرایند طب مبتنی بر شواهد نشان می دهد که این فرایند یک فرایند بسیار منطقی و قابل درک است. با این توضیح که با یک سئوال قابل پاسخ دادن شروع می شود؛ برای پاسخ دادن به آن سئوال شواهد لازم جستجو می شود؛ شواهد علمی پیدا شده، نقادانه ارزیابی می شود تا نسبت به صحت

نتایج آن اطمینان حاصل کنیم؛ شواهد را بکار می گیریم و درنهایت، عملکرد خود را ارزیابی می کنیم.

 

با یک دوره استفاده از پزشکی مبتنی بر شواهد و ارزیابی عملکرد آن دوره، با بصیرت حاصل از یادگیری، وارد دوره دیگری از کاربرد طب مبتنی بر شواهد می شویم. تکرار کاربرد شواهد و ارزیابی عملکرد، فرایند پزشکی مبتنی بر شواهد را به یک عادت تبدیل می کند. این آن چیزی است که باید در همه افراد بالینی آموزشی و غیر آموزشی اتفاق افتد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع (References)

  • اطهر امید، پیمان ادیبی، لیلا بذرافکن، زهرا جوهری، مهسا شکور، طاهره چنگیز. آموزش پزشکی مبتنی بر بهترین شواهد: مفهوم و مراحل. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی / تیر 1391
  • ربابه زروج حسینی. آموزش پزشکی مبتنی بر شواهد دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شاهرود. معاونت آموزشی. مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی
  • دکتر ابوالفتح لامعی. طب مبتنی بر شواهد: کتاب کار شرکت کنندگان در کارگاه. دبیرخانه شورای آموزش پزشکی عمومی. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی. خرداد ۱۳۹۰
  • دکتر بهزاد حجاری زاده. آشنایی با مقالات مروری و مرور نظام مند. دانشگاه علوم پزشکی کرمان
  • اثربخشی بالینی. تیم مدرسان حاکمیت بالینی. دفتر مدیریت بیمارستانی و تعالی خدمات بالینی. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

http://www.apta.org/EvidenceResearch

http://databases-portal.mihanblog.com

http://emri.tums.ac.ir/pages/mainPage.asp?I=S1M7P1C1711

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25458142

http://medicine.kaums.ac.ir

http://epid91tums.blogfa.com

http://clib.iums.ac.ir

http://lib2mag.ir

http://medmags.com

http://www.physiospot.com

https://en.wikipedia.org

https://www.slideshare.net

http://www.physio-pedia.com

https://www.healthcatalyst.com/5-reasons-practice-evidence-based-medicine-is-hot-topic

http://guides.mclibrary.duke.edu/c.php?g=158201&p=1036021

 

مطالب مرتبط

عملکرد مبتنی بر شواهد (Evidence based practice)-قسمت دوم

پایگاه های اطلاعاتی (Database) و ژورنال های فیزیوتراپی-قسمت اول

پایگاه های اطلاعاتی (Database) و ژورنال های فیزیوتراپی-قسمت دوم

 

لیست وبلاگ های رسمی من

ویدیوها در آپارات