آموزش تعادل ایستادن و راه رفتن در بیماران همی پلژی به علت سکته مغزی یا ضایعه عروقی مغز (CVA) توسط فیزیوتراپیست

 Gait training in hemiplegia

 

آموزش "ایستادن" و "راه رفتن" به بیماران همی پلژی ناشی از CVA توسط فیزیوتراپیست از سمت اندام درگیر در مقایسه با روبروی بیمار در مراحل اولیه، به دلایل زیر اثرات درمانی سریع تر و موثرتری دارد:

  • استفاده از سیستم بینایی به نحو موثرتر به علت افزایش میدان دید بیمار.  قرار گرفتن تراپیست در حالت چهره به چهره (از روبرو) ، سبب می شود که بیمار نتواند اطلاعات بینایی موثری از محیط اطراف، وضعیت سر نسبت به بدن و موقعیت سر نسبت به فضا دریافت نماید.

  • به علت دسترسی کمتر بیمار به تراپیست، فعالیت های بیمار جهت حفظ تعادل به میزان بیشتری جنبه اکتیو دارد. ولی قرار گرفتن تراپیست در روبروی بیمار سبب می شود که بیمار بیشتر به تراپیست تکیه کند. بنابراین در حالت اخیر، عملکردهای بیمار در مقایسه با قرار گرفتن تراپیست در سمت درگیر بیشتر جنبه پسیو داشته و واکنش های کمتری در سیستم عصبی مرکزی (CNS) ایجاد می کند. درحقیقت مغز انسان به حرکات اکتیو پاسخ بیشتری نشان می دهد. این نوع از حرکات پایداری بیشتری در مغز داشته و باعث مهارت و یادگیری بهتر می گردند.

 

  • در حالتی که تراپیست در سمت اندام مبتلا قرار می گیرد، حمایت کمتر از بیمار سبب می شود هوشیاری (Consciousness) و توجه (Attention) بیمار افزایش یابد که افزایش سطح این دو فاکتور شناختی باعث پاسخ های حرکتی و تعادلی بیشتری می گردند.

 

 

 

یک نکته: در مواردی که وزن بیمار زیاد است یا به هر دلیلی کنترل بیمار با کمک یک فیزیوتراپیست امکان پذیر نیست (مثلا به علت اشکال در درک خط وسط ناشی از اختلالات شناختی) و در صورتی که بیمار شرایط ایستادن یا راه رفتن را داشته باشد بهتر است دو فیزیوتراپیست آموزش ایستادن و گیت را انجام دهند یا از همراه بیمار در طرف سالم می توان کمک گرفت. در حالت اخیر فیزیوتراپیست باید در سمت اندام درگیر قرار گیرد.

با پیشرفت حرکتی، یادگیری و مهارت بیمار از یک عصا در سمت سالم یا بدون وسیله کمکی فیزیوتراپی جهت کیفیت بهتری از حرکت پی گیری می شود.

 

کنترل کمری-لگنی

lumbo-pelvic control

در بسیاری از افراد که مدت زمان بستری شدن آنها به هر علتی طولانی می گردد (مثلا شکستگی همزمان در چند اندام) یا به علت فرآیند پیری، ضایعه عروقی مغز (CVA)، آسیب ضربه ای مغز (TBI) و ضایعات دژنراتیو مغزی، یکی از مشکلاتی که در این موارد معمولا به هنگام آموزش "ایستادن" و "راه رفتن" مشاهده می گردد، قرارگیری پلویس (Pelvis) به سمت عقب است.

 

 

 

برای آموزش راه رفتن در این موارد ابتدا باید این وضعیت را تصحیح کرده و تا حد امکان بیمار کنترل لومبوپلویک ( lumbo-pelvic control) را به دست آورد. بیمار باید توانایی حرکت پلویس را از پوستریور به سمت نوترال و جلو داشته و قادر به حفظ آن در وضعیت نوترال (Neutral position) باشد.

ایجاد و کنترل حالت نوترال و وضعیت upright به هنگام ایستادن سبب می شود آموزش ایستادن و راه رفتن آسان گردد. در این حالت علاوه بر اصول صحیحی که رعایت شده، به انرژی کمتری نیز از طرف بیمار و تراپیست به هنگام آموزش ایستادن و راه رفتن نیاز است.

 

 

عضلاتی که پلویس (لگن) را در راستای جلویی-پشتی حفظ و حمایت می کنند شامل:

-عضلات شکمی به سمت بالا

-عضلات اکستانسور کمری به سمت بالا

-عضلات فلکسور ران به طرف پایین

-عضلات اکستانسور ران به طرف پایین

 

 

 

کمپلکس کمری-لگنی-رانی (Lumbo-Pelvic-Hip Complex) 

عملکرد مفاصل لگن (دو مفصل ساکروایلیاک و سیمفیزیس پوبیس) به یکدیگر وابسته‌است، به طوری که اختلال در عمل هر یک از این مفاصل، می‌تواند باعث بروز مشکل در دیگری گردد. ازطرفی، در فعالیت‌های روزمره مفاصل لگن در یک ارتباط نزدیک با مفاصل بین مهره‌ای پشتی کمری (بیشتر درارتباط با مهره‌های چهارم و پنجم با یکدیگر و مهره پنجم با ساکروم) و مفاصل هیپ (Hip joints) هستند و بدین ترتیب مجموعه کمری-لگنی-رانی (Lumbo-Pelvic-Hip Complex) را به عنوان یک واحد مکانیکال ایجاد می‌کنند.

 

 

 

نویسنده: فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار

*استفاده از مطالب فقط درصورت ذکر منبع وبلاگ مجاز است.

رویکردی جدید در فیزیوتراپی (A new approach in physiotherapy)